Het Tuinboek van Hans de Vries

Hans de Vries (fragment uit: Het Tuinboek)

Het voornaamste doel van Hans de Vries was de mens weer bewust te maken van het belang van de natuur, het enige dat in zijn ogen puur en echt was. De boodschap moeder aarde te koesteren en te beschermen, wilde hij helder overbrengen. Kunst had voor hem dan ook geen esthetisch belang maar vervulde een praktische taak: het was een middel om te communiceren en had dus een belangrijke functie in de samenleving. ‘Wat ik doe, bewustmaken van de relatie mens-natuur is van het grootste belang.’

Onderwerp van de eerste editie van Atlas voor een Nieuwe Metropool is de volkstuin die De Vries in Almelo sinds 13 juni 1970 bebouwt. Het is tevens zijn eerste kunstenaarsboek met als titel Het Tuinboek (Rotterdam 1971). Motief: de mens mag zich niet vervreemden van zijn belangrijkste levensfactor: de aarde. Doet hij dat wel, dan zet hij zijn bestaan op spel. Deze editie sluit helemaal aan het uitgangspunt van Atlas voor de Nieuwe Metropool: het signaleren van principiële details die voor het leven zelf van betekenis zijn, maar bijna of allang uit ons sociaal-kultureel pakket zijn gevallen. De editie bestaat uit: een beschrijving van de (tuin)handelingen, citaten, een blad met tien foto's, een tuinplattegrond, een uitslag grondonderzoek, een aanmeldingskaartje van de Rotterdamse Bond van Volkstuinders en een zakje bloemenzaad.

'Binnen het sociale facet dat wij ook wel beeldende kunst noemen, neemt het werk van De Vries een unieke plaats in. Uniek omdat het belangrijkste element van de beeldende kunst: de "kreatieve" ingreep, bijna geheel ontbreekt. Om deze reden zal in het Stedelijk Museum, waar hij van half september af aan een tentoonstelling deelneemt, zijn volkstuinproject ontbreken. Deze tuin zou hij buiten het museum temidden van de volkstuinen van de doorsneburger realiseren op een wijze, die niet zou afwijken van intentie en visie van die burger' (Jan Donia).

Enveloppe voor de edities van de
Atlas van de Nieuwe Metropool

Hans de Vries en de micro-emotive art

omslag 't dooie beestenboek

fragmenten uit: 't dooie beestenboek

Het werk van Hans de Vries is volledig vervlochten en geïntegreerd met zijn dagelijks bestaan. Woonachtig op het platteland registreerde hij dagelijks zijn leven, tot de kleinste handeling aan toe. Ontwikkelingen in de natuur werden nauwkeurig bestudeerd en vastgelegd. De vinger werd gelegd op verschijnselen die men over het algemeen voor vanzelfsprekend houdt. Het totaalbeeld van arbeid, analyse en documentatie presenteerde De Vries o.a. in kunstenaarsboeken. In het tijdschrift Kunstlicht 2006 nummer 4 wordt door Sara Maso heel goed de bedoelingen van de De Vries uiteengezet en gekoppeld aan zijn kunstenaarsboeken. Hieronder volgt een samenvatting.

De Vries houdt zich niet bezig met het statische object, maar richtte zich op de bestudering en registratie van processen en verschijnselen die zich voordoen in de natuur en de eigen leefomgeving in het bijzonder. Anders dan Land Art-kunstenaars wilde De Vries niets meer of minder dan de beschouwer bewust maken van de relatie van de mens tot zijn natuurlijke omgeving. De Vries plaatste zich op deze manier meer in de traditie van de micro-emotive art, een term die door de Italiaanse kunstenaar Piero Gilardi bedacht is. Micro-emotive art was kunst die voortkwam uit de belangstelling voor minimale sensaties of belevenissen (micro-emoties), die worden veroorzaakt door processen die zo traag, of gebeurtenissen die zo gewoon of onopvallend zijn, dat niemand er in het leven van alledag oog voor heeft. De fascinatie van veel kunstenaars voor de natuur hangt hier nauw mee samen. De Vries verzamelde uitgebreide documentatie, van registraties van simpele handelingen tot gecompliceerde projecten.

Hans de Vries (fragmenten uit:
De geschiedenis van de citroengeranium)

Zijn eerste boek, Het Tuinboek, verscheen in 1971 als deel van de Atlas voor een nieuwe metropool, onder redactie van Jan Donia en uitgegeven door het Rotterdamse Fonds voor de Kunsten. Ook publiceerde hij via Agnes en Frits Becht Een jaar rond: huiselijke activiteiten en het weer (Hilversum Becht 1971 oplage 200 gesigneerd). Een eigen publicatie is Kruisingen (Finsterwolde 1973). Deze kunstenaarsboeken werden alleen bij galeries verspreid, zoals Seriaal in Amsterdam. Een ander voorbeeld hiervan is Stijgbeelden van aardbeien uitgegeven in 1974 door Galerie de Mangelgang in Groningen.

'Emmy heeft dinsdag (8 september 1970) toen ze een paar dagen bij Philips werkte van een meisje daar (Mia) een stekje van een citroengeranium (die daar op een kast stond) meegekregen'. Met deze zin begint een uitgebreide geschiedenis van een plant, opgetekend door kunstenaar Hans de Vries en zijn vrouw Emmy. Deze geschiedenis werd door het duo zelf actief voortgezet. Vrienden en familie die hen een bezoek brachten, kregen stekjes van de plant mee waardoor een hele stamboom ontstond. Een jaar lang werd met tekst en foto’s bijgehouden en geregistreerd hoe de plantjes zich ontwikkelden. Dat resulteerde in een geïllustreerd boekwerk getiteld De geschiedenis van de citroengeranium dat in 1973 uitgegeven werd bij Art Animation in Groningen in een oplage van 500 exemplaren.

Het Dooie beestenboek (De Harmonie Amsterdam 1974) is het eerste boek dat in de Nederlandse boekhandel te verkrijgen was. Hierin registreerden De Vries en zijn vrouw alle dode dieren die zij in 1971 op de weg van hun woonplaats Beerta naar Winschoten vonden. Net als zijn andere boeken is dit boek zo vormgegeven dat de manier waarop Hans de Vries werkte, er duidelijk uit naar voren komt. Hij geeft niets om esthetiek en waagt zich niet aan het mooier maken van dingen dan ze zijn. De boeken lijken een verzamelbundel van onbewerkt verzamelmateriaal. In "Het Dooie beestenboek" is van bijna elk dier een foto afgedrukt, voorzien van een handgeschreven tekst en een situatieschets van waar, wanneer en in welke toestand het dier was gevonden, alles in zwart-wit.

Een ander kunstenaarsboek is Stijgbeelden van vruchten die als vouwblad met een originele foto is uitgegeven naar aanleiding van de gelijknamige tentoonstelling in het Prentenkabinet van het Haags Gemeentemuseum in 1975.

Stijgbeelden van vruchten 1975



Stijgbeelden van vruchten 1975